İstanbul’da Kentsel Dönüşüm Sürecinde: “Çatı Katı” Krizi

İstanbul’da Kentsel Dönüşüm Sürecinde: “Çatı Katı” Krizi

İstanbul’da yaklaşık 1,5 milyon riskli konutun dönüşümünü doğrudan etkileyen “çatı katı” kararı, kentsel dönüşüm projelerinde yeni bir belirsizlik yarattı.​

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Meclisi, Mart 2025’te aldığı kararla çatı katlarına ayrı bağımsız bölüm hakkı tanımış, böylece kat karşılığı kentsel dönüşüm projelerinde hem hak sahiplerinin pazarlık gücünü artırmayı hem de müteahhitler için projeleri daha yapılabilir hale getirmeyi hedeflemişti. Bu düzenleme, özellikle müteahhit payının düşük kaldığı riskli yapılarda, ek bağımsız bölüm üzerinden yükleniciye ilave gelir yaratması nedeniyle dönüşümü hızlandıran bir adım olarak görülüyordu.​

Ancak TMMOB Mimarlar Odası’nın açtığı dava sonucunda, İstanbul 14. İdare Mahkemesi söz konusu plan notu değişikliği için yürütmenin durdurulmasına karar verdi. Gayrimenkul hukuku uzmanı Av. Hikmet Güngör, kararla birlikte müteahhitlere kalan payın yeniden azalacağını, bunun da hem yüklenicilerin dönüşüm projelerine gönüllü olma isteğini zayıflatacağını hem de hak sahiplerinin borçlanmadan evini yenileme imkanını daraltacağını vurguluyor.​

İBB Meclisi kararından sonra pek çok riskli yapıda çatı katı da denklemde olacak şekilde inşaat sözleşmeleri imzalanmıştı. Yürütmeyi durdurma kararı sonrası bu sözleşmelerin akıbeti tartışmalı hale gelirken, taraflar arasında dava süreçlerinin artması, devam eden kentsel dönüşüm projelerinin ise çıkmaza girmesi bekleniyor. Ayrıca yeni anlaşmaların da belirsizlik nedeniyle askıya alınması riski bulunuyor.​

Uzmanlara göre kararın sürmesi halinde İstanbul’da kentsel dönüşüm sürecinde ciddi bir yavaşlama ve karmaşa gündeme gelebilir. Hem hak sahiplerinin hem müteahhitlerin önünü görebilmesi için çatı katı düzenlemesine ilişkin hukuki çerçevenin netleşmesi, özellikle riskli yapılarda dönüşümün hızlandırılması açısından kritik önem taşıyor.​

Cityvenn Görüşü;

Cityvenn olarak, İstanbul’daki 1,5 milyon riskli konutun güvenli ve modern yapılarla yenilenebilmesi için hem planlama hem de hukuki süreçlerde öngörülebilirliğin hayati olduğuna inanıyoruz. Çatı katlarına ilişkin plan notu gibi, müteahhit payını ve hak sahiplerinin pazarlık gücünü doğrudan etkileyen düzenlemelerin net, sürdürülebilir ve tüm paydaşların katılımıyla şekillenmesi gerektiğini düşünüyoruz.

Kentsel dönüşüm projelerinde amaç; yatırımcıyı cezbeden, hak sahibini koruyan ve kenti depreme hazırlayan dengeli bir model kurmak olmalı. Bu nedenle, çatı katı kararına ilişkin hukuki sürecin en kısa sürede netleşmesi, devam eden sözleşmelerin akıbetini belirleyecek açık bir çerçevenin oluşturulması ve yeni projelerin önünü açacak düzenlemelerin yapılması büyük önem taşıyor.

Cityvenn, sahadaki deneyimini ve teknik bilgisini kullanarak, hem hak sahiplerinin hem yüklenici firmaların güvenle yol alabileceği, şeffaf ve uygulanabilir kentsel dönüşüm süreçlerinin parçası olmaya devam edecek.