Rezerv Yapı Alanı Nedir?
Rezerv yapı alanı, kentsel dönüşümde riskli yapılarda yaşayanların taşınması veya yeni konut/işyeri üretilmesi için Bakanlık tarafından belirlenen, afet risklerine karşı güvenli ve yapılaşmaya uygun alanlardır.
Hukuki Tanımı
6306 sayılı Kanuna göre rezerv yapı alanı; kentsel dönüşüm uygulamalarında kullanılmak üzere, TOKİ'nin veya belediyelerin talebiyle ya da doğrudan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından belirlenen alanlardır.
Bu alanlar, afet risklerine karşı önlem alınarak yapılaşmaya elverişli, teknik açıdan güvenli zeminlere sahip bölgelerdir.
Rezerv alan kararı, idari bir işlem olup kamu yararı, planlama ilkeleri ve şehircilik esasları gözetilerek alınmak zorundadır.
Rezerv Alanın Amacı
- Riskli alanlarda veya riskli yapılarda yaşayan hak sahipleri için rezerv konut ve rezerv işyeri üretmek.
- Afet riski altındaki yapı stoğunu azaltmak, güvenli ve planlı yeni yerleşim alanları oluşturmak.
- Yerinde dönüşümün mümkün olmadığı veya ekonomik olmadığı projelerde, alternatif güvenli alanlar yaratmak.
Son Düzenlemelerle Kapsamı
Önceden rezerv yapı alanları daha çok "yeni yerleşim alanı" olarak, meskûn olmayan bölgeler için öngörülüyordu.
Yapılan değişiklikle "yeni yerleşim alanı" ibaresi tanımdan çıkarıldı; artık mevcut kentsel ve kırsal alanlar da rezerv yapı alanı olarak belirlenebiliyor.
Bu düzenleme, şehir içindeki parsellerin, mahallelerin veya mevcut yerleşim yerlerinin de rezerv alan ilan edilebilmesinin önünü açmaktadır.
Rezerv Alan Belirleme Kriterleri
- Doğal afet riskleri açısından avantajlı, sağlam zeminli ve yapılaşmaya uygun olması.
- Kentsel dönüşüm ihtiyacını karşılayacak büyüklükte ve konumda bulunması; tarım alanı, dere yatağı gibi yüksek riskli eşiklerden uzak olması.
- Ulaşım, altyapı ve sosyal donatı entegrasyonuna imkân vermesi (okul, park, sağlık tesisi gibi yeni yaşam alanları kurmaya elverişli olması).
Hak Sahipliği, Haklar ve Yükümlülükler
- Rezerv yapı alanı ilan edilen bölgelerde de 6306 sayılı Kanun'un riskli alan/riskli yapı hükümleri (tahliye, yıkım, satış, oy çokluğu gibi) uygulanabilir.
- Hak sahiplerine, rezerv alanda üretilecek bağımsız bölümler üzerinden konut/işyeri verilmesi, bedel ödenmesi veya başka modellerle çözüm sunulabilir.
- Gerçek veya özel hukuk tüzel kişileri, maliklerin tamamının muvafakati ve belirli bir payın dönüşüm hesabına gelir olarak ayrılması şartıyla bir alanın rezerv yapı alanı olarak belirlenmesini talep edebilir.